Niestety przyszło nam się od paru miesięcy borykać z pandemią, która mocno utrudnia życie ostatnimi czasy.. Niestety nie wiadomo jak długo taki stan jeszcze potrwa..
Oczywiście w związku z panującą sytuacją pojawiło się wiele teorii spiskowych. W tym miejscu wspomnę tylko, że podobne teorie spiskowe pojawiały się już w czasie Hiszpanki. Mówiono wtedy, że to Niemcy rozpylają wirusa za pomocą łodzi podwodnych u wybrzeży USA, a w Polsce mówiło się, że to choroba bolszewicka. Natomiast, węgierscy chłopi palili maszty radiowe. Uważali oni, że fale radiowe powodują oziębienie klimatu, co niszczy ich uprawy. Brzmi znajomo?
Przejdźmy zatem do konkretów.
SARS-CoV-2 jest obecnie siódmym znanym koronawirusem, który może zarazic ludzi. Jest on odpowiedzialny ostre zapalenie płuc. Mimo że śmiertelność z powodu koronawirusa nie jest bardzo duża, w USA wynosi ok 3,8 %, to jest to jednak dużo więcej niż w przypadku grypy (w USA 0,1%). Wydaje się jadnak, że powikłania w związku z Covid-19, mogą być dużo gorsze niż sam przebieg choroby.
Prawdopodobnie koronawirus, może przyspieszać rozwój chorób neurodegeneracyjnych. Znany jest przypadek zdrowego mężczyzny po 60 roku życia, [1] u którego wraz z zachorowaniem na Covid-19, zaczęły pojawiać się objawy neurodegeneracji – dezorientacja, zapominanie, problemy z mową oraz niestabilny chód. Objawy te, rozwinęły się w ciagu 2 tygodni od zarażenia Covid-19. Pacjent niestety zmarł po 2 miesiącach. W związku z tym przypadkiem, powstała hipoteza, że ogólnoustrojowe stany zapalne, wywołane przez koronawirusa mogą powodować lub przyspieszać rozwój chorób neurodegeneracyjnych.
Niestety inne publikacje również potwierdzają, że wirus SARS-CoV-2 może atakować ośrodkowy układ nerwowy (OUN). [2] W publikacjach naukowych, można znaleźć informacje o tym że SARS-CoV-2 znaleziono również w płynie mózgowo-rdzeniowym. Niektóre badane przypadki potwierdzają związek między Covid-19 a takimi objawami jak zapalenie mózgu, drgawki i powikłania naczyniowo-mózgowe. Jeden ze szpitali we Francji, zgłosił że aż 49 z 58 pacjentów, przyjętych z powodu ostrej niewydolności oddechowej spowodowanej koronawirusem, miało objawy neurologiczne. Jednocześni mówi się o tym, że na powikłania neurologiczne, bardziej narażone są osoby starsze. Charakterystyczne objawy neurologiczne, które występowały u osób zarażonych Covid-19 to:
- encefalopatia
- wyraźne pobudzenie
- objawy ze strony układu rdzeniowo-korowego
W jednym Case Study, wykonanym na pacjentach oddziałów intensywnej opieki medycznej, potwierdzono rezonansem mózgu objawy neurologiczne u 50 z 235 pacjentów zarażonych SARS-CoV-2.
Niestety powikłania Covid-19 dotyczą nie tylko objawów neurologicznych. Okazuje się, że ma on również wpływ na układ krwiotwórczy oraz hemostazę. Według badań [3] chorzy na koronawirusa, są bardziej narażeni na wystąpienie żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Ma to związek ze stanami zapalnymi występującymi podczas zakażenia Covid-19 oraz z często występującą u tych osób nadkrzepliwością krwi.
Według raportu opublikowanego w The American Journal of Emergency Medicine (Volume 38, Issue 7, July 2020, Pages 1504-1507), zarażenie SARS-CoV-2 może powodować:
- uszkodzenie mięśnia sercowego
- zapalenie mięśnia sercowego
- zawał
- niewydolność serca
- zaburzenie rytmu serca
Jak widać Covid-19 może zrobić ogromne spustoszenie w naszym organizmie.
Jak w takim razie możemy się przed nim chronić, oprócz zachowania dystansu społecznego i noszeniem maseczek?
Jedno z badań kohortowych, wskazuje na to, że odpowiedni poziom witamy D zmniejsza ryzyko zachorowania na Covid-19.[4] Aktualnie zalecany optymalny poziom witamy D w organizmie to 30-50 ng/mL.
Na czym polega ochronne działanie witaminy D?
Dzięki kilku mechanizmom, może ona indukować takie peptydy jak ketelicydyny oraz defensyny. Peptydy te, mogą obniżać tempo replikacji wirusa oraz zmniejszać stężenie cytokin prozapalnych w organizmie, które są odpowiedzialne za stan zapalny uszkadzający wyściółkę płuc oraz wywołujący zapalenie płuc. Dodatowo katelycydyny oraz defensyny mogą zwiększać stężenie cytokin przeciwzapalnych. Dlatego też wybuch epidemii oraz wzrost zachorowań wystąpił w okresach zimowym i jesiennym, kiedy to poziom witaminy D w organizmie jest najniższy. [5] Dawka witaminy D powinna być dobrana indywidualnie do poziomu jaki aktualnie mamy, ale również jest ona zależna od naszego wieku czy też masy ciała. Ja osobiście w okresie zimowym, jeśli mamy niedobór, skłaniałbym się do minimum 4000 IU dziennie. Jednak tak jak wspomniałem, jest to kwestia indywidualna.
Ciekawe jest to, że skuteczna w leczeniu Covid-19 może okazać się kurkumina, znajdująca się w przyprawie jaką jest kurkuma. Jest tak dlatego, że kurkumina wykazuje silne działanie przeciwwirusowe. Badania [6] pokazują, że działa ona również przeciw takim wirusom jak:
- wirus grypy A
- HIV
- enterowirus
- HSV (wirus opryszczki)
- HCV
- HPV
Już w starożytności kurkuma była stosowana przeciwwymiotnie. Okazuje się, że może być ona również skuteczna przy wymiotach spowodowanych Covid-19.
Jak wiadomo, osoby chore na SARS-CoV-2 borykają się z dużym zmęczeniem i bólami mięśni. Okazuje się, że kurkumina może zarówno zmniejszać stres i zmęczenie np.: te związane z pracą zawodową, a także bolesność mięśni. Co ciekawe, badanie pokazują również, że kurkumina hamuje wyniszczenie mięśni, wywołane sepsą. Daje to nadzieję, że będzie ona pomocna również przy zmęczeniu i bólach wywołanych Covid-19. Badanie również dają nadzieję, że kurkumina pomoże zbijać gorączkę u osób z chorobą koronawirusową.
Problemem jest jednak słaba biodostępności kurkuminy, więc warto skłonić się ku suplementom z dodatkiem piperyny lub ku kurkuminie micelizowanej.
Co ciekawe również niski poziom cynku, może zwiększać ryzyko zakażenie Covid-19. Z artykuły w Fronties on Immunology [7] możemy się dowiedzieć że:
- niski poziom cynku ma związek z ciężkimi infekcjami
- cynk może wzmocnić odpowiedź interferonu typu 1 na wirusa, uczestniczy też w szlakach regulacyjnych.
- przy niskim poziomie cynku w organizmie, występuje wyższa odpowiedź cytokiny prozapalnej IL-6, która odgrywa duża rolę w uszkodzeniu płuc, przy zakażeniu Covid-19
- cynk hamuje replikację SARS-CoV
- cynk może zwiększać skuteczność środków przeciwmalarycznych, stosowanych przy zarażeniu Covid-19
Mimo, że dopiero poznajmy sposoby walki z Covid-19, widać że nauka dała już nam kilka narzędzi, którymi możemy chronić swoje zdrowie. Wiadomo, że suplementacja wyżej wymienionymi środkami, nie daje nam 100% bezpieczeństwa, jednak znacząco zmniejszają one ryzyko zachorowania i powikłań na chorobę koronawirusową. Mimo, że w najbliższym czasie zaczną się szczepienia przeciw SARS-CoV-2, to zanim uporamy się z pandemią minie jeszcze trochę czasu. Dlatego warto zadbać o swoją odporność też na własną rękę.
Bibliografia:
- Creutzfeldt-Jakob disease in a man with COVID-19: SARS-CoV-2-accelerated neurodegeneration?. Brain, Behavior, and Immunity, Volume 89, October 2020, Pages 601-603
- Impact of Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2 (SARS-CoV-2) in the Nervous System: Implications of COVID-19 in Neurodegeneration. Front Neurol. 2020; 11: 583459. Published online 2020 Nov 16.
- American Journal of hematology, Volume 95, Issue 7, July 2020
- Association of Vitamin D Status and Other Clinical Characteristics With COVID-19 Test Results. JAMA Netw Open. 2020;3(9)
- Evidence that Vitamin D Supplementation Could Reduce Risk of Influenza and COVID-19 Infections and Deaths. Nutrients 2020, 12(4), 988;
- A Hypothesis for the Possible Role of Zinc in the Immunological Pathways Related to COVID-19 Infection. Front. Immunol., 10 July 2020